“Ik ben geen expert genoeg”

Van alle redenen om niet te beginnen is dit de meest genoemde. Je weet veel, maar je kent ook mensen die meer weten. Er zijn hoogleraren, er zijn mensen met twintig jaar meer ervaring, er is altijd iemand die dieper zit. Wie ben jij om les te geven.

Het aardige is dat deze twijfel bijna nooit voorkomt bij mensen die weinig weten. Wie net begint, overziet niet wat hij niet weet. Hoe meer je van een vak weet, hoe scherper je ziet waar de gaten zitten. De twijfel is dus eerder een teken van kennis dan van gebrek eraan.

Dat is een prettige gedachte, maar geen antwoord. Hier is het antwoord.

Wie je lesgeeft, staat niet naast je maar achter je

De vergelijking die je maakt, is met vakgenoten. De mensen die jouw cursus kopen zijn geen vakgenoten. Zij staan waar jij tien jaar geleden stond, of ze staan buiten je vak en willen er één stap in zetten.

Voor iemand die net begint, is het verschil tussen jou en de allerbeste van Nederland verwaarloosbaar. Beiden weten oneindig veel meer dan hij. Wat wel verschil maakt, is of je kunt uitleggen wat je doet. Daar is de allerbeste vaak slechter in, want die is zo ver van het begin af dat hij niet meer weet wat moeilijk was.

Jij weet dat nog wel. Dat is een voordeel dat je verliest naarmate je langer doorgaat.

De toets: kun je iemand een stap verder helpen

Vervang de vraag "ben ik expert genoeg" door een vraag die je kunt beantwoorden: kan ik iemand die een jaar achter mij zit in een paar uur een duidelijke stap vooruit helpen?

Als het antwoord ja is, heb je genoeg. Als het antwoord nee is, weet je meteen wat er ontbreekt en dat is dan een concreet ding, geen algemeen gevoel.

Nog een toets: krijg je in je werk regelmatig dezelfde vragen? Beantwoord je die vragen zonder na te denken? Dan heb je materiaal. De vragen die drie keer per jaar terugkomen zijn precies je lessen.

De valkuil: je cursus te breed maken uit onzekerheid

Het merkwaardige effect van deze twijfel is dat mensen hun cursus juist groter maken. Uit angst dat het te dun is, stoppen ze er alles in wat ze weten. Het resultaat is een cursus van veertig uur waar niemand doorheen komt, over een onderwerp dat niemand kan navertellen.

Compleetheid is geen kwaliteit. Voor een cursist is een korte cursus die hij afmaakt oneindig veel meer waard dan een uitputtende die hij bij les vier laat liggen. Zie je onderwerp kiezen als je te veel weet.

Wat je wel eerlijk moet zijn

Er is een grens en die is de moeite van het benoemen waard. Je moet geen dingen onderwijzen die je zelf niet hebt gedaan. Wie nooit een salespagina heeft geschreven, moet geen cursus over salespagina's maken op basis van wat hij heeft gelezen. Dat merken mensen. Terecht.

Wat je wel mag doen, is precies zijn over de reikwijdte. "Zo doe ik het in mijn praktijk, met deze soort klanten. Dit werkte bij mij niet" is een sterkere positie dan doen alsof je de enige waarheid brengt. Cursisten waarderen dat meer dan stelligheid.

Er loopt hier ook een harde grens. Je mag je cursus geen opleiding noemen die erkend is als dat niet zo is. Je mag ook geen diploma of graad uitreiken die bij het bekostigde onderwijs hoort. Namen als bachelor en master zijn wettelijk beschermd. Een eigen certificaat uitreiken mag gewoon, zolang duidelijk is dat het van jou komt en niet van een instelling die door de overheid is erkend. Een registratie bij een branchevereniging is trouwens ook geen erkenning: dat is iets wat een vereniging doet, geen wettelijke status.

Wat autoriteit werkelijk doet met een cursus

Naamsbekendheid helpt bij de verkoop, dat is waar. Wie al bekend is, verkoopt makkelijker. Maar bekendheid is geen voorwaarde om te beginnen, het is iets wat langzaam ontstaat bij mensen die iets maken.

Wat wel helpt zonder dat je bekend hoeft te zijn:

• Laat zien wat je gedaan hebt, niet wat je bent. Concrete voorbeelden uit je werk zijn overtuigender dan een titel.
• Wees duidelijk voor wie het niet is. Iemand die zegt wie hij niet kan helpen, komt betrouwbaarder over dan iemand die iedereen belooft te helpen.
• Laat een kleine groep het eerst doorlopen. Hun opmerkingen maken je cursus beter en jouw vertrouwen groter. Dat is de bètafase.

De vraag achter de vraag

Bij doorvragen blijkt "ik ben geen expert genoeg" vaak iets anders te betekenen. Meestal een van deze twee:

Ik durf niet zichtbaar te zijn. Dat is een ander probleem en dat los je niet op met meer kennis. Beginnen met een kleine, besloten groep helpt daar veel meer bij.

Ik weet niet of iemand het wil hebben. Dat is een terechte vraag, alleen niet deze vraag. Die staat in zit er wel iemand op te wachten.

Wat je nu kunt doen

Schrijf op welke vraag je het afgelopen jaar het vaakst hebt beantwoord. Schrijf eronder wat iemand daarna kon wat hij daarvoor niet kon. Dat is een les. Als je er drie zo op kunt schrijven, is de discussie over expertise wat mij betreft gesloten.

Weet je niet welke etappe van de route nu van jou is, doe dan de twaalf vragen.